Lịch sử ✅ (ĐÃ XÁC MINH)

Sách giáo khoa Lịch sử – Địa lí lớp 4, 5 ở Tiểu học gồm các chủ đề – Tài liệu text

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản rất đầy đủ của tài liệu tại đây ( 941.27 KB, 69 trang )

 Biết những nét chính về đời sống kinh tế, vật chất, văn hóa tinh

thần của con người trong xã hội.

 Biết và hiểu về công lao và những đóng góp của một số nhân vật

đối với lịch sử dân tộc.

 Thời gian và địa điển diễn ra các cuộc khởi nghĩa, chiến thắng,

chiến dịch… và những nét chính về diễn biến, ý nghĩa của các thắng lợi

đó.

 Học sinh biết và hiểu một số thàng tựu trong lĩnh vực văn hóa,

khoa học điển hình của dân tộc qua các thời kì lịch sử.

Hình thành và phát triển ở học sinh một số kĩ năng

 Vẽ hoặc mô tả đơn giản bộ máy chính quyền nhà nước.

 So sánh ở mức độ thấp tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội

của các triều đại hoặc các giai đoạn lịch sử khác nhau.

 Học sinh có khả năng kể lại hoặc mô tả một cách khái quát những

đóng góp của các nhân vật lịch sử đã học hoặc sưu tầm những câu chuyện

về họ.

 Tường thuật, miêu tả những nét chính của cuộc khởi nghĩa hay

chiến dịch đã học.

 Kể mô tả những nét chính khái quát nhất về các thành tựu văn học

– khoa học.

Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh thái độ và thói quen:

 Có ý thức tìm hiểu lịch sử qua các triều đại thông qua phim ảnh,

các câu chuyện lịch sử.

 Ghi nhớ công ơn của các nhân vật lịch sử đã học.

 Có thái độ biết ơn những người đã làm nên những sự kiện vĩ đại

của dân tộc và có ý thức bảo vệ những thành quả của cách mạng.

18

 Có ý thức trân trọng giữ gìn và bảo vệ những thành tựu văn hóa,

khoa học của dân tộc.

1.3.2.2.

Nội dung phần Lịch sử lớp 4, 5

Phần lịch sử (1tiết/tuần x 35 tuần = 35 tiết)

Một số sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu của dân tộc qua các thời kì:

 Buổi đầu dựng nước và giữ nước (Từ khoảng năm 700 TCN đến

năm 179 TCN)

 Hơn một nghìn năm đấu tranh giành lại độc lập (từ năm 179 TCN

đến năm 938).

 Buổi đầu độc lập (từ năm 938 đến năm 1009).

 Nước Đại Việt thời Lý(từ năm 1009 đến năm 1226)

 Nước đại việt thời Trần (từ năm 1226 đến năm 1400).

 Nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê (Thế kỷ XV).

 Nước Đại Việt (thế kỷ XVI-thế kỷ XVII).

 Thời Tây Sơn (cuối thế kỉ XVIII).

 Buổi đầu thời Nguyễn (từ năm 1802 đến năm 1858).

Lớp 5

Phần lịch sử (1 tiết /1tuần + 35 tuần = 35 tiết).

Một số sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu của lịch sử dân tộc qua

các thời kì.

 Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ

(1858 – 1945).

 Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kỳ kháng chiến chống pháp

(1945 – 1954).

 Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất

nước nhà (1954 – 1975).

1.4. Phần lịch sử địa phương trong môn Lịch sử và Địa lí lớp 4, 5

1.4.1. Mục tiêu dạy học lịch sử địa phương

19

Bài học lịch sử địa phương là bài học nội khóa, do vậy phải tuân thủ

đầy đủ những yêu cầu về nội dung, cấu trúc, hình thức thể hiện của một bài

học lịch sử.

Căn cứ vào yêu cầu chung của môn học, của khóa trình lịch sử, nội

dung cụ thể ở lớp học để xác định rõ mục đích (dạy để làm gì?), trình bày

nội dung (dạy cái gì?) và lựa tìm phương pháp (dạy như thế nào?). Một

cách ngắn gọn, mục đích của bài học cần đạt được những điều sau:

– Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, tiêu biểu, điển

hình của lịch sử địa phương. Trên cơ sở đó học sinh biết so sánh lịch sử địa

phương với lịch sử dân tộc, thấy được mối quan hệ chặt chẽ, hữu cơ giữa

các sự kiện, hiện tượng, rút ra những kết luận khái quát về quy luật phát

triển chung của lịch sử dân tộc và nét đặc thù riêng của lịch sử địa phương.

Giáo dục niềm tự hào chân chính về những đóng góp của quê

hương đối với đất nước, có ý thức trân trọng, giữ gìn, bảo quản di tích lịch

sử địa phương. Dạy và học lịch sử địa phương về những làng, xã, thôn,

bản, phố phường cụ thể, sẽ có tác dụng làm cho thầy trò có nhận thức cụ

thể, sinh động về truyền thống yêu nước, đấu tranh bất khuất, lao động cần

cù, sáng tạo, đoàn kết, vượt khó khăn trong lịch sử xây dựng và bảo vệ đất

nước của nhân dân ta, sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam,

thông qua các tổ chức Đảng ở địa phương. Từ đó góp phần giáo dục cho

thế hệ trẻ nhận thức đúng về vai trò của quần chúng nhân dân, của Đảng

Cộng sản Việt Nam, củng cố thêm niềm tin đối với Đảng, đối với tương lai

tươi sáng của dân tộc…

– Rèn luyện năng lực tư duy độc lập, sáng tạo, bồi dưỡng những kỹ

năng sưu tầm, nghiên cứu lịch sử địa phương biết vận dụng kiến thức lịch

sử vào thực tiễn, có khả năng tham gia các hoạt động công ích xã hội ở địa

phương.

20

1.4.2. Nội dung dạy học lịch sử địa phương

Nội dung nghiên cứu và giảng dạy lịch sử địa phương bao gồm:

Thứ nhất: Đó là lịch sử các đơn vị hành chính. Hay nói đúng hơn là

quá trình hình thành và phát triển của địa phương trên tất cả các lĩnh vực:

kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hôi, giáo dục. Từ đó, thấy được bề dày lịch

sử địa phương, thấy được mặt mạnh và mặt yếu của từng địa phương qua

từng thời kỳ. Để tìm hiểu kỹ vấn đề này, chúng ta tìm hiểu thông qua lịch

sử Đảng, lịch sử đấu tranh cách mạng, lịch sử xây dựng kinh tế, văn hóa ở

từng địa phương…

Thứ hai: tìm hiểu các sự kiện lịch sử riêng rẽ, nhưng có liên quan

đến biến cố chung của lịch sử dân tộc. Ví như: một cuộc khởi nghĩa, một

giai đoạn kháng chiến, một vụ thảm sát tại một vùng quê,… nó góp phần

bổ sung hoặc đính chính vào lịch sử dân tộc, góp phần làm cho lịch sử dân

tộc thêm phong phú và chính xác.

Như vậy, nội dung giảng dạy lịch sử địa phươngkhông chỉ có các

vấn đề về truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, mà còn phải chú ý đến

những vấn đề về kinh tế – xã hội, các ngành nghề thủ công truyền thống,

phong tục tập quán về truyền thống văn hóa – giáo dục ở địa phương.

Trong phân bố chương trình Lịch sử và Địa lí lớp 4 và lớp 5, có bố

trí 2 tiết giảng dạy lịch sử địa phương cho mỗi lớp.

Mặc dù trước đây chưa có chủ chương đưa lịch sử địa phương vào

dạy học cho học sinh tiểu học, nhưng ở các trường đều có dành một quỹ

thời gian nhất định cho việc tổ chức cho học sinh tham quan di tích, bảo

tàng hoặc phòng truyền thống, hay nghe giới thiệu về truyền thống của địa

phương, đồng thời giới thiệu cho các em tương đối cặn kẽ và sinh động

một vài sự kiện nổi bật nhất của lịch sử địa phương trong mối quan hệ với

bài học lịch sử dân tộc ở thời gian tương ứng.

21

Tuy trong phân bố chương trình có quy định số tiết về giảng dạy lịch

sử địa phương nhưng không có quy định cụ thể về nội dung từng tiết lịch

sử địa phương cụ thể, sách giáp khoa lịch sử cũng không cung cấp tài liệu

cho các bài học, đây là “phần mềm” cho nên người giáo viên phải chủ

động biên soạn bài giảng lịch sử địa phương giáo viên sẽ gặp nhiều khó

khăn và phải tự mình đi sưu tầm tài liệu và lựa chọn nội dung để soạn bài.

 Lớp 4: ngoài 4 tiết phần mở đầu trình bày sơ lược về nội dung,

yêu cầu và một số kiến thức chung khi dạy học môn Lịch sử và Địa lý,

phần Lịch sử gồm 33 tiết, trình bày những sự kiện, nhân vật lịch sử phản

ánh những cột mốc đánh dấu sự phát triển của các giai đoạn lịch sử, những

thành tựu trong sự nghiệp dựng nước (kinh tế, chính trị, văn hóa…) và giữ

nước của cha ông ta từ buổi đầu dựng nước và giữ nước đến buổi đầu nhà

Nguyễn.

Chương trình không quy định các tiết lịch sử địa phương riêng,

nhưng trong từng sự kiện lịch sử dân tộc, chúng ta có thể lồng ghép, liên

hệ với các kiên thức lịch sử địa phương nhất là các sự kiện diễn ra hoặc

liên quan với địa phương.

 Phần Lịch sử ở lớp 5 gồm 35 tiết (1 tiết/tuần), trình bày những sự

kiện lịch sử, nhân vật lịch sử, phản ánh những dấu ấn về sự phát triển của

các giai đoạn lịch sử, những thành tựu trong sự nghiệp dựng nước (kinh tế,

chính trị, văn hóa…) và giữ nước (chống xâm lược) của nhân dân ta từ nửa

cuối thế kỉ XIX đến nay.

Chương trình quy định 2 tiết lịch sử địa phương (bài 29), nội dung

do các trường tự chọn, nhưng chủ yếu là giới thiệu về truyền thống tốt đẹp,

các sự kiện lớn, các di tích lịch sử văn hóa, các sự kiện nhân vật lịch sử

tiêu biểu của địa phương. Các sự kiện lịch sử dân tộc nhưng diễn ra ở địa

22

phương hoặc có liên quan đến địa phương, thì có thể và cần thiết lồng

ghép, liên hệ với các kiến thức lịch sử địa phương như ở lớp 4.

 Chương trình cũng đặt ra yêu cầu các trường cần vận dụng tối đa

các điều kiện cụ thể, dành từ 10- 15% tổng số thời lượng dành cho nội tìm

hiểu địa phương.

Ngoài các giờ nội khóa, nhà trường cần tổ chức các giờ học lịch sử

địa phương ngoài lớp như: cho học sinh đi tham quan những cảnh đẹp, các

di tích lịch sử – văn hóa, nhà bảo tàng, nhà truyền thống, gặp gỡ các nhân

chứng đã trực tiếp tham gia vào các sự kiện lịch sử, các nhà hoạt động xã

hội.

2. CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.1. Thực trạng việc dạy học lịch sử địa phương tại một số trường

trên địa bàn tỉnh Hà Nam

Qua kết quả khảo sát (hỏi, phỏng vấn) các giáo viên và học sinh về

tình hình dạy học lịch sử địa phương trên địa bàn tỉnh Hà Nam, em có

những nhận xét sau:

Đối với giáo viên

Nhìn chung, các trường trên địa bàn tỉnh Hà Nam đều nhận thức tầm

quan trọng của việc giảng dạy lịch sử địa phương. Vì vậy, đã đạt những kết

quả:

Em nhận thấy nhiều giáo viên đều hiểu trách nhiệm và nghiên cứu,

tổ chức cho học sinh sưu tầm tài liệu hiện vật. Nhằm góp phần xây dựng

lịch sử địa phương mình. Đồng thời thường xuyên sử dụng tài liệu lịch sử

địa phương trong dạy học các bài học lịch sử dân tộc. Nhiều giáo viên ở

một số trường cũng có những thành tựu đáng kể trong việc giáo dục lịch sử

địa phương cho học sinh. Nhân những ngày lễ lớn của dân tộc hoặc của địa

phương, nhiều giáo viên kết hợp với ban ngành ở địa phương, mời các nhà

23

nghiên cứu hoặc nhân chứng lịch sử đến gặp gỡ nói chuyện với học sinh về

truyền thống đấu tranh cách mạng của địa phương, hoặc nói về một sự kiện

lịch sử của địa phương. Hoặc tổ chức cho các em đi tham quan những di

tích lịch sử. Qua đó các em thể hiện cảm nhận của mình trong bài thu

hoạch.

Tuy nhiên vấn đề dạy học lịch sử địa phương chưa được thực hiện

đồng bộ trong toàn tỉnh. Tùy theo sự phân công kế hoạch của nhà trường

mà kết quả dạy học lịch sử địa phương của mỗi trường đều không giống

nhau. Có những trường thực hiện tốt công tác lịch sử địa phương nhưng

cũng có những trường chưa coi trọng vấn đề này. Vì vậy giáo viên gặp

nhiều khó khăn trong giảng dạy.

Chẳng hạn, nhiều trường chỉ khái quát lịch sử địa phương cho học

sinh nắm sơ lược vào dịp đầu mỗi năm học. Nhiều trường chỉ tiến hành

công tác ngoại khóa bằng cách hướng dẫn học sinh đi tham quan khu di

tích lịch sử. Có những trường không tiến hành bài giảng lịch sử địa

phương. Vì vậy, nhiều học sinh khi được hỏi thì các em đều trả lời không

biết, chưa hề được học tiết lịch sử địa phương.

Theo em được biết, vì nhà trường không quan tâm đến vấn đề này,

nên giáo viên không mấy hứng thú trong việc giảng dạy lịch sử địa

phương. Vì vậy, số giáo viên chưa từng dạy tiết lịch sử địa phương nào

còn nhiều. Có trường giáo viên cho học sinh nghỉ tiết lịch sử địa phương

hoặc sử dụng giờ học này đề học những môn khác như toán, tiếng việt,…

Một số giáo viên cố gắng tổ chức nói chuyện về lịch sử địa phương song

chủ yếu nhắc lại nội dung trong cuốn Lịch sử Đảng bộ hoặc truyền thống

của địa phương chứ không sưu tầm biên soạn thành bài giảng riêng. Trong

đó, một số giáo viên cho học sinh đi tham quan khu di tích lịch sử địa

24

phương song không chuẩn bị chu đáo và chưa hướng dẫn cho học sinh tìm

hiểu, nghiên cứu một cách sâu sắc.

Để giải thích cho tình trạng này, những giáo viên được khảo sát nêu

ra những lí do sau: “không có tài liệu, nhà trường không có kinh phí,

không có thời gian…”. Giáo viên chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc và toàn

diện ý nghĩa, tác dụng của việc dạy học lịch sử địa phương trong việc bồi

dưỡng – giáo dục tư tưởng, tình cảm cho học sinh. Việc chỉ đạo của các

cấp lãnh đạo giáo dục, đặc biệt là cung cấp tài liệu có những hạn chế, nên

chưa phát huy đầy đủ những kiến thức đã học và năng lực bản thân trong

công tác sưu tầm, nghiên cứu tài liệu lịch sử địa phương đề sử dụng trong

dạy học. Ngoài hai nguyên nhân trên, những khó khăn trong đời sống của

giáo viên, do ảnh hưởng, tác động của nền kinh tế – xã hội của đất nước, sự

thiếu thốn về cơ sở vật chất, kinh phí của nhà trường cũng là trở ngại cho

việc thực hiện chương trình lịch sử địa phương đã quy định.

Trước thực trạng này, chúng ta nên giải quyết như thế nào?

Theo em được biết, vào đầu mỗi năm học, Bộ giáo dục đều có

những công văn cho Sở lên kế hoạch cho các trường tiến hành công tác

lịch sử địa phương. Tuy nhiên, khi triển khai đến các trường thì vấn đề này

chưa được coi trọng. Vì vậy, theo em Bộ giáo dục, Sở giáo dục nên có kế

hoạch chỉ thị cụ thể đến các trường để tiến hành vấn đề dạy học lịch sử địa

phương cho thật tốt.

Ngoài ra, theo phân phối chương trình thì tiết dạy lịch sử địa phương

như vậy là ít. Chúng ta biết rằng muốn cho học sinh hiểu rõ lịch sử địa

phương thì tăng thêm tiết lịch sử địa phương. Có như vậy giáo vên mới có

đủ thời gian giúp các em hiểu lịch sử địa phương mình sâu sắc.

Đối với giáo vên chúng ta không nên vì những khó khăn đó mà bỏ

quên một phần bài dạy trong chương trình bộ môn. Chúng ta phải khơi dạy

25

trong tổ bộ môn, các em tìm hiểu về lịch sử địa phương. Có vậy, chúng ta

mới tiến hành bài học cho thật tốt, có hiệu quả. Giáo viên cũng nên tiến

hành cả hình thức nội khóa và ngoại khóa. Tùy theo từng khối lớp mà giáo

viên biên soạn lịch sử địa phương cho phù hợp.

Ngoài ra, theo các ban ngành đoàn thể có liên quan, các cấp lãnh đạo

của địa phương tạo mọi điều kiện để giúp giáo viên học sinh tiến hành bài

học lịch sử địa phương được thuận lợi, nhằm đạt kết quả cao.

Cuối cùng, để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địa phương cần

phải có hình thức kiểm tra học sinh, như đưa vào nội dung bài kiểm tra, bài

thi cuối kỳ, cuối năm. Có những hình thức động viên những học sinh có

kết quả học tập và nghiên cứu tốt về lịch sử địa phương đồng thời cần sử lý

nghiêm khắc những học sinh không hoàn thành bài tập và nhiệm vụ được

giao.

Đối với học sinh

Qua khảo sát em thấy, sự hiểu biết của học sinh về lịch sử địa

phương nói chung còn thấp, nhiều em khi được hỏi thì trả lời không biết

lịch sử của địa phương mình, hoặc còn hiểu sai và lơ mơ về vấn đề lịch sử

địa phương

Khi được hỏi có thích học lịch sử địa phương hay không, nhiều em

học sinh trả lời “không biết” vì chưa được học. Số học sinh được học thì

cho rằng học trên lớp không hứng thú bằng học trong thực tế. Vì vậy, tất cả

các em được hỏi đều mong muốn các thầy cô nên dạy tiết lịch sử địa

phương với hình thức nội khóa và ngoại khóa nhằm giúp các em hiểu rõ về

lịch sử của địa phương mình.

Điều này cho phép em kết luận rằng, học sinh ham hiểu biết về lịch

sử quê hương, nhưng tổ chức dạy học của giáo viên chưa tốt nên hạn chế

kết quả giáo dục. Em được biết, học sinh một số trường phấn khởi đi thăm

26

quan nhà bảo tàng, các di tích lịch sử, danh nhân lịch sử – văn hóa địa

phương do trường tổ chức hoạt động ngoại khóa. Trong những dịp này, các

em không chỉ chăm chú quan sát mà còn nêu ra những câu hỏi rất cụ thể,

đơn giản mà lí thú.

Nhìn tổng quát qua công tác khảo sát thực tế ở các trường Tiểu học

ở Hà Nam, em cho rằng tình hình dạy học lịch sử địa phương hiện nay còn

chưa được quan tâm và chất lương dạy thì chưa được đảm bảo. Cho nên,

việc nâng cao chất lượng giáo dục là điều quan trọng để dạy tốt lịch sử địa

phương đồng thời nó góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử nói

chung.

27

CHƯƠNG 2

DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO

HỌC SINH TIỂU HỌC Ở HÀ NAM

2.1. Sơ lược lịch sử tỉnh Hà Nam

2.1.1. Vị trí địa lí

Bản đồ địa chính tỉnh Hà Nam

28

VIETLIKE.VN

CEO: Công ty TNHH Công Nghệ Truyền Thông Ez Media.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button