Phân tích ✅ (ĐÃ XÁC MINH)

Phân tích Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nhàn hay nhất

Phân tích Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nhàn hay nhất – Ngữ văn lớp 10

Đề bài: Phân tích Quan niệm sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ Nhàn

Bài giảng: Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm) – Cô Trương Khánh Linh (Giáo viên VietJack)

Bài văn mẫu

Quảng cáo

Nguyễn Bỉnh Khiêm chỉ làm quan tám năm sau đó trở lại ở ẩn. Bởi vậy, thơ ca của ông thấm đượm triết lí sống nhàn. Sự nghiệp sáng tác của ông cho thấy quan niệm sống nhàn rất là đa dạng và phong phú, phức tạp. Và trong bài thơ Nhàn đã phần nào biểu lộ được sự đa dạng và phong phú về quan điểm sống ấy .
Trước hết, quan điểm sống nhàn ở Nguyễn Bỉnh Khiêm bộc lộ ở lối sống hòa hợp, thuận theo tự nhiên :

    “Một mai, một cuốc, một cần câu

    Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”

Quảng cáo

Trong câu thơ đầu tác giả dùng điệp từ “ một ”, phối hợp phép lặp cấu trúc : số từ cộng danh từ ( mai, cuốc, cần câu ) và nhịp thơ nhẹ nhàng 2/2/3 cho thấy nhịp điệu đều đặn, thư thả của đời sống. Qua đó thấy được phong thái sống bình dị, vui tươi với thú điền viên. Ông đã sử dụng từ láy “ thơ thẩn ” rất là tài tình, cho thấy sự an nhàn, thư thái trong tâm hồn. Hai câu thơ đầu đã hé mở lối sống, quan niệm sống nhàn của Trạng Trình, nó được bộc lộ ở lối sống đơn giản và giản dị, từ tốn, thảnh thơi, lánh xa đời sống đua chen vật chất, chức tước tầm thường .
Lối sống nhàn đó liên tục biểu lộ trong cung cách sống của ông :

    Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

    Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

Câu thơ với nhịp 1/3/1 / 2 phối hợp với nghệ thuật và thẩm mỹ đối cho thấy nhịp độ hoạt động và sinh hoạt đều đặn, liên tục của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đồng thời chỉ với hai câu thơ nhưng tác giả đã vẽ nên bức tranh tứ bình thật độc lạ : xuân – tắm hồ sen, hạ – tắm ao, thu – măng trúc, đông – giá. Ông không lấy hoa cúc, phong, lựu, … để miêu tả về những mùa như những nhà thơ khác :

    “Người lên ngựa, kẻ chia bào

    Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san”

    “Dưới trăng quyên đã gọi hè

    Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông”

            (Nguyễn Du)

Quảng cáo

Nguyễn Bỉnh Khiêm lấy những sự vật rất là đơn giản và giản dị, thân thiện để làm điển hình nổi bật lên nét đặc trưng riêng của từng mùa. Thức ăn là những sản vật có sẵn xung quanh tác giả, mang đậm thực chất thôn dã. Đó là những sản vật do con người làm ra hoặc vạn vật thiên nhiên ban tặng. Sinh hoạt của ông cũng rất là uyển chuyển, tuần hoàn theo dòng chảy của thời hạn : tắm hồ sen, tắm ao. Cung cách sống thật khiêm nhường, bình dị của một bậc tri thức đại tài. Mọi nhu yếu của đời sống luôn được phân phối đủ không thừa cũng không thiếu. Cuộc sống tuy có phần đạm bạc nhưng rất là thư thả, giải phóng con người khỏi phường danh lợi, đem con người đến gần hơn với tự nhiên, hòa hợp với vạn vật. Với lối sống này, Nguyễn Bỉnh Khiêm có sự gặp gỡ với thi hào Nguyễn Trãi ở thế kỉ XV :

    Ao cạn vớt bèo cấy muống

    Đìa thanh, phát cỏ, ươm sen

Cuộc sống tự do, thảnh thơi, từ tốn, tự tại mà biết bao bậc Nho sĩ mơ ước hướng đến .
Nhàn so với ông còn là xa rời phương danh lợi, quyền quý và cao sang để giữ cốt cách thanh cao :

    Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ

    Người khôn người đến chốn lao xao

Nơi vắng vẻ và chốn lao xao là hai hình ảnh hình tượng cho hai khoảng trống sống khác nhau. Nơi vắng vẻ là nơi vạn vật thiên nhiên yên bình, xa lánh cuộc sống đầy tất bật, đố kị, khiến cho tâm hồn con người trở nên thanh thản. Ngược lại chốn lao xao là nơi cửa quyền “ ra luồn vào cúi ” tất bật, con người luôn tìm mọi cách để chèn ép, hãm hại nhau hòng đạt được danh lợi. Hai câu thơ sử dụng thẩm mỹ và nghệ thuật đối tài tình, Ta dại tìm nơi vắng vẻ so với người khôn đến chốn lao xao. Hai vế hướng đến hai cách sống khác nhau : dại tìm về đời sống sơn cước, từ tốn tự tại, nhàn thân, dại ấy mà lại hóa là dại khôn ; khôn tìm đến chốn lao xao đua chen tranh dành, khôn ấy lại thành dại. Nói về dại, khôn cũng được ông bộc lộ ở nhiều bài thơ khác :

    Khôn mà hiểm độc là khôn dại

    Dại vốn hiền lành ấy dại khôn

Cách nói ngược đã khẳng định chắc chắn mục tiêu sống xa lánh nơi quyền quý và cao sang, tìm nơi sống an nhàn để giữ gìn cốt cách thanh cao vốn có của mình, đồng thời cũng là thái độ không chạy theo lối sống tất bật danh lợi, quyền quý và cao sang .
Nhưng thực chất chữ Nhàn của Nguyễn Bỉnh khiêm lại có điểm rất khác với nho sĩ ẩn dật khác. Ông nhàn thân mà không hề nhàn tâm. Dù thân nhàn nhưng ông vẫn canh cánh nỗi lòng :

    Rượu đến cội cây ta sẽ uống

    Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao

Câu thơ đã nhắc đế một điển tích : Thuần Vu Phần uống rượu say mơ thấy mình được đến nước Hòe Nhai và tìm được cây công danh sự nghiệp, phong phú. Khi tỉnh giấc ông chỉ thấy trước mắt là một tổ kiến. Lấy điển tích đó cho thấy thái độ của Nguyễn Bỉnh Khiêm : ông tìm đến rượu không phải để uống xong để mơ giấc mộng sự nghiệp mà để tỉnh tảo, để nhận ra chân lí : phong phú cũng chỉ như một giấc chiêm bao. Nhận thức đó cho thấy phú quý danh lợi không phải là cái đích ở đầu cuối trong cuộc sống mỗi người, cái sống sót với con người mãi mãi chính là nhân cách, phẩm chất cao đẹp. Hai câu kết như một lời khẳng định chắc chắn chắc như đinh về ý nghĩa của triết lí sống nhàn. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, sống nhàn là cách để giữ gìn nhân cách, tu tâm dưỡng tính, có được sự thảnh thơi, thư thái trong tâm hồn. Đồng thời ta cũng cần phân biệt “ nhàn ” ở đây là một triết lí, mục tiêu sống, nhàn là sự thư thái trong tâm hồn .
Bài thơ với thể thơ thất ngôn bát cú đường luật, ngắn gọn, hàm súc, ngôn từ thơ giản dị và đơn giản đã bộc lộ một cách khá đầy đủ, toàn vẹn triết lí sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đó là lối sống thanh cao, khí tiết, hòa hợp, thuận theo tự nhiên, đồng thời tránh xa phường danh lợi. Lối sống nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong toàn cảnh lúc bấy giờ là lối sống tích cực để giữ gìn nhân cách trong sáng .
Xem thêm những bài Văn mẫu phân tích, dàn ý tác phẩm lớp 10 khác :

Giới thiệu kênh Youtube VietJack

Ngân hàng trắc nghiệm lớp 10 tại khoahoc.vietjack.com

Đã có app VietJack trên điện thoại cảm ứng, giải bài tập SGK, SBT Soạn văn, Văn mẫu, Thi trực tuyến, Bài giảng …. không lấy phí. Tải ngay ứng dụng trên Android và iOS .apple store
google play

Nhóm học tập facebook miễn phí cho teen 2k6: fb.com/groups/hoctap2k6/

Theo dõi chúng tôi miễn phí trên mạng xã hội facebook và youtube:

Theo dõi chúng tôi không lấy phí trên mạng xã hội facebook và youtube :

Nếu thấy hay, hãy động viên và chia sẻ nhé! Các bình luận không phù hợp với nội quy bình luận trang web sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

nhan.jsp

VIETLIKE.VN

CEO: Công ty TNHH Công Nghệ Truyền Thông Ez Media.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button