Review

Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo – Trường THPT Thành Phố Sóc Trăng

Đề bài: Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo

thuyet minh ve tac gia nguyen trai va tac pham binh ngo dai cao

Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo
 

Bạn đang xem : Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo

I. Dàn ý Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo

1. Mở bài

Giới thiệu tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo .

2. Thân bài:

2.1. Tác giả Nguyễn Trãi:

a. Thân thế, cuộc đời:
– Nguyễn Trãi (1380-1442), tên hiệu là Ức Trai, quê gốc ở huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, sau đó dời đến Định Khê, Thường Tín, Hà Nội.
– Xuất thân trong một gia đình danh giá, cha là Nguyễn Phi Khanh, đã từng đỗ thái học sinh (tiến sĩ) dưới thời nhà Trần, mẹ là Trần Thị Thái con của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán.
– Năm 1400, Nguyễn Trãi thi đỗ thái học sinh và cùng cha ra làm quan dưới triều nhà Hồ, năm 1407 nhà Hồ sụp đổ, giặc Minh xâm lược nước ta, Nguyễn Phi Khanh bị giặc bắt giải về Trung Quốc, còn Nguyễn Trãi bị giam lỏng tại thành Đông Quan.
– 1417, gia nhập nghĩa quân Lam Sơn, trở thành quân sư cho Lê Lợi, đóng góp nhiều công lao to lớn giúp nghĩa quân chiến thắng giặc Minh và lập ra nhà Hậu Lê.
– Nhà Hậu Lê thành lập không bao lâu thì gặp phải cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, nội bộ đất nước xảy ra mâu thuẫn => Nguyễn Trãi bị nghi ngờ và không được tin dùng trong suốt 10 năm trời.
– Năm 1440 lại được vua Lê Thái Tông mời ra giúp nước.
– Năm 1442 thảm án Lệ chi viên ập xuống, dẫn đến kết cục vô cùng bi đát – Nguyễn Trãi phải chịu tội tru di tam tộc.

b. Sự nghiệp sáng tác:
* Các tác phẩm chính trong các lĩnh vực:
– Lịch sử: Văn bia Vĩnh Lăng, Lam Sơn thực lục ghi lại kể lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
– Chính trị quân sự có Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo.
– Địa lý: Dư địa chí – cuốn sách địa lý cổ nhất Việt Nam.
– Văn học:
+ Chữ Hán: Ức Trai thi tập
+ Chữ Nôm: Quốc âm thi tập – cuốn sách viết bằng tiếng Việt đầu tiên còn lại cho đến ngày hôm nay.

* Nhà văn chính luận kiệt xuất:
– Để lại một số lượng tác phẩm khá lớn, ngoài Quân trung từ mệnh tập và Bình Ngô đại cáo đã kể trên, người ta còn sưu tập được khoảng 28 tác phẩm thuộc các thể loại chiếu, biểu, … dưới triều Lê.
– Nội dung tư tưởng chủ đạo xuyên suốt là nhân nghĩa, yêu nước và thương dân.
– Đặc sắc nghệ thuật: Kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, sử dụng các bút pháp linh hoạt tùy theo mục đích, yêu cầu, đối tượng.

* Nhà thơ trữ tình sâu sắc:
– Các tác phẩm hiện còn gồm hai tập thơ Ức Trai thi tập và Quốc âm thi tập
– Nội dung:
+ Ghi lại hình ảnh người anh hùng vĩ đại Nguyễn Trãi: Lý tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân; ý chí chống ngoại xâm và cường quyền bạo lực; các phẩm chất tốt đẹp tượng trưng cho người quân tử.
+ Trong tư cách là một con người trần thế, ông hiện lên với những đặc điểm của một con người đời thường giản dị, ông đau đớn trước nghịch cảnh éo le của xã hội cũ, trước thói đời bạc bẽo, nham hiểm, ông cũng có những tình yêu sâu sắc với thiên nhiên, đất nước con người và cuộc sống, đồng thời thể hiện cả những tình nghĩa giữa cha con, vua tôi, bạn bè rất sâu nặng.

2.2. Tác phẩm Bình Ngô đại cáo:

a. Hoàn cảnh ra đời:
– Ra đời vào thời điểm cuối năm 1427, đầu năm 1428 sau khi nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt được 15 vạn viện binh của giặc, Vương Thông đang cố thủ trong thành Đông Quan đã phải xin giảng hòa và rút quân về nước.
– Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo để chiếu cáo với thiên hạ rằng chúng ta đã giành lại độc lập dân tộc, tuyên ngôn độc lập, mở ra một trang mới cho lịch sử nước nhà.

b. Ý nghĩa nhan đề:
– “Bình Ngô”, tức là bình định quân Minh xâm lược, dẹp yên giặc dữ (bởi vua Minh vốn là người nước Ngô, đại diện cho một đất nước, đại diện cho cả một dân tộc. Theo một cách lý giải khác giặc Ngô còn là tên gọi chung để chỉ thứ giặc đến từ phương Bắc với các đặc điểm chung là tàn ác và vô nhân đạo).
– Hai chữ “đại cáo” tức là bản cáo lớn, thể hiện tầm quan trọng của sự kiện cần tuyên bố, cũng như khẳng định tư tưởng lớn của dân tộc.
– Khái niệm “cáo”: (Tham khảo sách giáo khoa)

c. Bố cục:
Đoạn 1 là nêu luận đề chính nghĩa, đoạn 2 vạch rõ tội ác của kẻ thù, phần 3 kể lại diễn biến của cuộc khởi nghĩa, đoạn 4 là phần tuyên bố chiến quả khẳng định sự nghiệp chính nghĩa.

d. Nội dung:
– Đoạn 1: Nêu ra luận đề chính nghĩa với hai cơ sở lớn:
+ Tư tưởng nhân nghĩa “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân/Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”, lấy nhân dân làm gốc, thể hiện tấm lòng yêu nước, thương dân, một lòng vì nhân dân.
+ Khẳng định chủ quyền của dân tộc thông qua nhiều khía cạnh khác nhau bao gồm: Văn hiến, ranh giới lãnh thổ, lịch sử đấu tranh, triều đại trị vì và phong tục tập quán.
– Đoạn 2: Nêu nên tính chất phi nghĩa của quân Minh xâm lược và tội ác của chúng trên đất nước ta:
+ Lấy danh nghĩa phù Trần diệt Hồ để dẫn quân vào xâm lược nước ta.
+ Tàn sát giết hại đồng bào một cách dã man, ra sức bóc lột thuế khóa, đàn áp vắt kiệt sức lao động, đẩy nhân dân ta vào chỗ nguy hiểm, dùng mọi thủ đoạn vơ vét tài nguyên sản vật, phá hoại tài nguyên cây cỏ, phá hoại cả nền nông nghiệp của nhân dân ta.

– Đoạn 3:
+ Tái hiện lại tài năng nhân phẩm và ý chí của chủ soái Lê Lợi.
+ Kể lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn qua nhiều giai đoạn.

– Đoạn 4:
+ Tuyên bố thắng lợi, khẳng định độc lập chủ quyền của dân tộc, tính chất chính nghĩa của khởi nghĩa Lam Sơn, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc, kỷ nguyên độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ.
+ Rút ra bài học lịch sử cho dân tộc dựa trên tư tưởng mệnh trời, quy luật của tạo hóa trong ngũ hành, bát quái, Kinh dịch:

e. Nghệ thuật:
– Kết hợp hài hòa giữa yếu tố chính luận và chất văn chương nghệ thuật.
– Yếu tố chính luận thể hiện ở kết cấu chặt chẽ của tác phẩm, lập luận sắc bén, lời văn đanh thép, hùng hồn.
– Chất văn chương nghệ thuật lời văn rất giàu cảm xúc, xen lẫn giữa những đoạn thuật lại một cách khách quan, là những đoạn bộc lộ cảm xúc trực tiếp của tác giả. Câu văn rất giàu hình tượng nghệ thuật sinh động tạo ra sức mạnh gợi cảm, gợi tả lớn, vận dụng cả sự hiểu biết của mình về các điển tích điển cố, lịch sử.

3. Kết bài:

Nêu cảm nhận chung .

II. Bài văn mẫu Thuyết minh về tác giả Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo

Nguyễn Trãi được xếp vào 1 trong 14 vị anh hùng dân tộc bản địa, đồng thời là 1 trong 3 tác giả của Nước Ta được tổ chức triển khai UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa quốc tế cùng với Nguyễn Du và Hồ Chí Minh. Ông là bậc khai quốc công thần của nhà Hậu Lê, là nhà quân sự chiến lược, chính trị lỗi lạc và kiệt xuất, có nhiều công lao to lớn khi tham gia tích cực vào khởi nghĩa Lam Sơn, giúp Lê Lợi thắng lợi giặc Minh xâm lược. Trong suốt cuộc sống mình Nguyễn Trãi có nhiều công tích vẻ vang thế nhưng rốt cuộc cuối đời lại vướng vào nỗi oan mưu phản giết vua, phải chịu chết trong oan ức. Về sự nghiệp sáng tác, Nguyễn Trãi có khá nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó Bình ngô đại cáo nổi danh là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của nước ta, được xem áng thiên cổ hùng văn, là mẫu mực của thể loại cáo trong văn học trung đại, tiềm ẩn nhiều giá trị lịch sử dân tộc, chính trị, ngoại giao, giá trị tư tưởng của người viết và cả giá trị văn học cho đến ngày thời điểm ngày hôm nay .
Nguyễn Trãi ( 1380 – 1442 ), tên hiệu là Ức Trai, quê gốc ở huyện Chí Linh, tỉnh Thành Phố Hải Dương, sau đó dời đến Định Khê, Thường Tín, TP. Hà Nội. Xuất thân trong một mái ấm gia đình Gianh Giá, cả họ nội và ngoại đều có truyền thống lịch sử yêu nước và truyền thống lịch sử văn học, cha là Nguyễn Ứng Long ( sau đổi tên là Nguyễn Phi Khanh ), đã từng đỗ thái học sinh ( tiến sỹ ) dưới thời nhà Trần, mẹ là Trần Thị Thái con của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Thuở nhỏ Nguyễn Trãi phải gánh chịu nhiều mất mát, năm 5 tuổi thì mẹ mất, năm 10 tuổi thì ông ngoại qua đời. Đến năm 1400, Nguyễn Trãi thi đỗ thái học sinh và cùng cha ra làm quan dưới triều nhà Hồ, tuy nhiên, năm 1407 nhà Hồ sụp đổ, giặc Minh xâm lược nước ta, Nguyễn Phi Khanh bị giặc bắt giải về Trung Quốc, còn Nguyễn Trãi bị giam lỏng tại thành Đông Quan trong khoảng chừng 10 năm trời. Sau đó, ông trốn thoát và tìm đến gia nhập nghĩa quân Lam Sơn, trở thành quân sư cho Lê Lợi, góp phần nhiều công lao to lớn giúp nghĩa quân thắng lợi giặc Minh và lập ra nhà Hậu Lê. Cuối năm 1427 đâu năm 1428 Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo chiếu cáo thiên hạ thắng lợi của nghĩa quân, cũng như mở ra kỷ nguyên mới độc lập của dân tộc bản địa. Tuy nhiên nhà Hậu Lê xây dựng không bao lâu thì gặp phải cuộc khủng hoảng cục bộ nghiêm trọng, nội bộ quốc gia xảy ra xích míc, chia bè kéo phái, dẫn đến việc nhiều bậc công thần trong đó có Nguyễn Trãi bị hoài nghi và không được tin dùng trong suốt 10 năm trời. Khiến ông bất đắc chí và năm 1439 xin về ở ẩn ở Côn Sơn, nhưng ngay sau đó năm 1440 lại được vua Lê Thái Tông mời ra giúp nước. Trong lúc Nguyễn Trãi đang nhiệt huyết hết lòng thiết kế, canh tân quốc gia thì năm 1442 thảm án Lệ chi viên ập xuống, dẫn đến kết cục vô cùng bi đát – Nguyễn Trãi phải chịu tội tru di tam tộc .
Về sự nghiệp thơ văn, Nguyễn Trãi vừa là nhà văn chính luận kiệt xuất cũng vừa là một nhà thơ trữ tình thâm thúy, đây là hai mảng sáng tác lớn nhất trong những sáng tác của Nguyễn Trãi. Ông để lại một số lượng lớn tác phẩm trong nhiều nghành và ở nghành nào nó cũng đạt đến trình độ xuất sắc. Trong nghành nghề dịch vụ lịch sử vẻ vang có Văn bia Vĩnh Lăng, Lam Sơn thực lục ghi lại kể lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ; trong nghành chính trị quân sự chiến lược có Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo ; trong nghành địa lý ông để lại cuốn Dư địa chí – được nhìn nhận là cuốn sách địa lý cổ nhất Nước Ta. Ở thể loại văn học, những sáng tác bằng chữ Hán có cuốn Ức Trai thi tập, sáng tác bằng chữ Nôm có tập Quốc âm thi tập – cuốn sách viết bằng tiếng Việt tiên phong còn lại cho đến ngày ngày hôm nay. Từ số lượng tác phẩm lớn, phong phú và phong phú và đa dạng trong nhiều nghành hoàn toàn có thể thấy rằng Nguyễn Trãi là một người vô cùng tài năng và có vốn hiểu biết to lớn, xứng danh là bậc đại thi hào của dân tộc bản địa Nước Ta ta .
Với tư cách là một nhà văn chính luận kiệt xuất, ông cũng để lại một số lượng tác phẩm khá lớn, ngoài Quân trung từ mệnh tập và Bình Ngô đại cáo đã kể trên, người ta còn sưu tập được khoảng chừng 28 tác phẩm thuộc những thể loại chiếu, biểu, … dưới triều Lê. Nội dung tư tưởng chủ yếu xuyên suốt là nhân nghĩa, yêu nước và thương dân, rực rỡ thẩm mỹ và nghệ thuật nằm ở cấu trúc ngặt nghèo, lập luận sắc bén, sử dụng những bút pháp linh động tùy theo mục tiêu, nhu yếu, đối tượng người tiêu dùng. Thêm nữa, tổng thể những tác phẩm văn chính luận của Nguyễn Trãi đều được nhìn nhận là áng văn chính luận mẫu mực .
Với tư cách là một nhà thơ trữ tình thâm thúy, những tác phẩm hiện còn gồm hai tập thơ Ức Trai thi tập và Quốc âm thi tập như đã kể trên, nội dung bao hàm hầu hết là ghi lại hình ảnh Nguyễn Trãi vừa là anh hùng vĩ đại vừa là con người trần gian. Tư cách người anh hùng vĩ đại hiện lên trải qua : Lý tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân ; ý chí chống ngoại xâm và cường quyền đấm đá bạo lực ; những phẩm chất tốt đẹp tượng trưng cho người quân tử hướng đến mục tiêu giúp nước giúp dân gồm có dáng đứng ngay thật cứng cỏi của cây trúc, vẻ thanh tao trong trắng của cây mai, và sức sống mạnh khỏe của cây tùng. Trong tư cách là một con người trần gian, ông hiện lên với những đặc thù của một con người đời thường giản dị và đơn giản, ông đau đớn trước nghịch cảnh éo le của xã hội cũ, trước thói đời bạc nghĩa, nham hiểm, ông cũng có những tình yêu thâm thúy với vạn vật thiên nhiên, quốc gia con người và đời sống, đồng thời bộc lộ cả những tình nghĩa giữa cha con, vua tôi, bạn hữu rất sâu nặng .
Tổng kết lại Nguyễn Trãi ở thế kỷ XV là một hiện tượng kỳ lạ văn học kết tinh của truyền thống cuội nguồn văn học Lý – Trần và cũng mở ra một quy trình tiến độ tăng trưởng mới cho văn học trung đại. Văn chương của ông quy tụ hai nguồn cảm hứng lớn của văn học dân tộc bản địa là yêu nước và nhân đạo, có góp phần lớn trên cả hai bình diện là thể loại và ngôn từ .

Về Bình Ngô đại cáo, tác phẩm ra đời vào thời điểm cuối năm 1427, đầu năm 1428 sau khi nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt được 15 vạn viện binh của giặc, Vương Thông đang cố thủ trong thành Đông Quan đã phải xin giảng hòa và rút quân về nước. Trước thắng lợi vang dội của nghĩa quân, Nguyễn Trãi đã thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo để chiếu cáo với thiên hạ rằng chúng ta đã giành lại độc lập dân tộc, tuyên ngôn độc lập, mở ra một trang mới cho lịch sử nước nhà. Bản cáo được ban bố vào đầu năm 1428. Về ý nghĩa nhan đề, sở dĩ gọi là “Bình Ngô đại cáo”, bởi vua Minh vốn là người nước Ngô, mà trong chế độ quân chủ chuyên chế, vua tức là đại diện cho một đất nước, đại diện cho cả một dân tộc và chế độ của nước đó. Nguyễn Trãi viết “Bình Ngô”, tức là bình định quân Minh xâm lược, dẹp yên giặc dữ. Theo một cách lý giải khác nữa thì trong thời kỳ tam quốc phân tranh Ngụy-Thục-Ngô, thì Ngô là nước đã cai trị nước ta bằng những biện pháp vô cùng hung bạo và tàn nhẫn, khiến nhân dân đói khổ lầm than, vậy nên giặc Ngô còn là tên gọi chung để chỉ thứ giặc đến từ phương Bắc với các đặc điểm chung là tàn ác và vô nhân đạo. Hai chữ “đại cáo” tức là bản cáo lớn, thể hiện tầm quan trọng của sự kiện cần tuyên bố, cũng như khẳng định tư tưởng lớn của dân tộc, đóng vai trò là xương sống: “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, Lấy chí nhân để thay cường bạo” vốn xuyên suốt trong tác phẩm. Bên cạnh đó được biết “đại cáo” là một trong những thể loại văn bản pháp luật chính thức của nhà Minh, Nguyễn Trãi viết theo thể này, mục đích là khẳng định tính chất pháp lý của việc cần tuyên bố, không chỉ là hướng tới nhân dân Đại Việt mà còn có ý nghĩa chính trị hướng tới nhà Minh. Là một biện pháp thông minh, khẳng định sự ngang hàng về tầm vóc lịch sử, chính trị, sự tách biệt về lãnh thổ, văn hóa, nhà Minh có thể dùng “đại cáo” chiếu cáo thiên hạ, thì Đại Việt ta cũng có thể dùng nó để ban bố, tuyên ngôn về chủ quyền dân tộc một cách dõng dạc, chuyên chính có giá trị tương đương với “đại cáo” của nhà Minh. Về thể loại “cáo”, đây là một thể văn nghị luận có từ thời cổ ở Trung Quốc, thường được vua chúa hoặc thủ lĩnh dùng, để trình bày một chủ trương một sự nghiệp, tuyên ngôn một sự kiện để mọi người cùng biết. Được phân ra làm 2 loại phổ biến, thứ nhất là loại văn cáo thường ngày, thứ hai là “đại cáo” mang tính chất quốc gia, có ý nghĩa trọng đại. Về đặc trưng, cáo có thể được viết bằng văn xuôi hay văn vần, nhưng chủ yếu là văn biền ngẫu, không có vần hoặc có vần, thường có đối dài ngắn không gò bó, mỗi cặp 2 vế đối nhau. Đây là thể văn hùng biện nên lời lẽ phải đanh thép, lý luận phải sắc bén, kết cấu bố cục phải chặt chẽ mạch lạc.

Về bố cục tổng quan, Bình Ngô đại cáo cũng tuân thủ theo bố cục tổng quan của những văn bản chính luận khác. Đoạn 1 là nêu luận đề chính nghĩa, đoạn 2 vạch rõ tội ác của quân địch, phần 3 kể lại diễn biến của cuộc khởi nghĩa, đoạn 4 là phần công bố chiến quả khẳng định chắc chắn sự nghiệp chính nghĩa .
Ở đoạn tiên phong Nguyễn Trãi đi vào nêu ra luận đề chính nghĩa với hai cơ sở lớn, một là tư tưởng nhân nghĩa “ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân / Quân điếu phạt trước lo trừ bạo ”, lấy nhân dân làm gốc, bộc lộ tấm lòng yêu nước, thương dân, một lòng vì nhân dân. Hai là chứng minh và khẳng định chủ quyền lãnh thổ của dân tộc bản địa trải qua nhiều góc nhìn khác nhau gồm có : Văn hiến, ranh giới chủ quyền lãnh thổ, lịch sử vẻ vang đấu tranh, triều đại trị vì và phong tục tập quán. Sử dụng những dẫn chứng, lý lẽ vô cùng thuyết phục và xác đáng làm tăng độ an toàn và đáng tin cậy cũng như sự vững chãi, tính chính nghĩa của luận đề .

“Như nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu,
Núi sông bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác;
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời xây nền độc lập
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên hùng cứ một phương;
Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau,
Song hào kiệt thời nào cũng có

Cho nên:
Lưu Cung tham công nên thất bại;
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong;
Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét, chứng cứ còn ghi”

Ở đoạn thứ hai, Nguyễn Trãi đi vào nghiên cứu và phân tích thực tiễn, tố cáo thủ đoạn tội ác của giặc Minh. Thứ nhất chúng lấy danh nghĩa phù Trần diệt Hồ để dẫn quân vào xâm lược nước ta .

“Vừa rồi:
Nhân họ Hồ chính sự phiền hà
Để trong nước lòng dân oán hận
Quân cuồng Minh thừa cơ gây hoạ
Bọn gian tà còn bán nước cầu vinh”

Thứ hai Nguyễn Trãi nêu ra những tội ác của giặc Minh gây ra cho dân tộc bản địa ta gồm có tàn sát giết hại đồng bào một cách dã man, ra sức bóc lột thuế khóa, đàn áp vắt kiệt sức lao động, đẩy nhân dân ta vào chỗ nguy hại, dùng mọi thủ đoạn vơ vét tài nguyên sản vật, phá hoại tài nguyên cây xanh, phá hoại cả nền nông nghiệp của nhân dân ta .

“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.
Dối trời lừa dân đủ muôn ngàn kế,
Gây thù kết oán trải mấy mươi năm.
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời,
Nặng thuế khóa sạch không đầm núi.
Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập thuồng luồng.
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu, nước độc.
Vét sản vật, bắt dò chim sả, chốn chốn lưới chăng,
Nhiễu nhân dân, bắt hươu đen, nơi nơi cạm đặt.
Tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ,
Nheo nhóc thay kẻ goá bụa khốn cùng.
Thằng há miệng, đứa nhe răng, máu mỡ bấy no nê chưa chán ;
Nay xây nhà, mai đắp đất, chân tay nào phục dịch cho vừa.
Nặng nề những nổi phu phen,
Tan tác cả nghề canh cửi”

Mà tổng kết lại cho tội ác của giặc Nguyễn Trãi đã dùng hai câu “ Độc ác thay, trúc Nam Sơn không ghi hết tội / Dơ bẩn thay, nước Đông Hải không rửa sạch mùi ”, để diễn đạt sự vô cùng, vô tận, sự dơ bẩn, nhơ nhuốc của tội ác mà giặc Minh đã gây ra cho dân tộc bản địa Đại Việt .
Sang đoạn thứ 3, tiên phong là đi vào tái hiện lại năng lực nhân phẩm và ý chí của tướng soái Lê Lợi .

“Núi Lam sơn dấy nghĩa
Chốn hoang dã nương mình
Ngẫm thù lớn há đội trời chung
Căm giặc nước thề không cùng sống
Đau lòng nhức óc, chốc đà mười mấy năm trời
Nếm mật nằm gai, há phải một hai sớm tối.
Quên ăn vì giận, sách lược thao suy xét đã tinh,
Ngẫm trước đến nay, lẽ hưng phế đắn đo càng kỹ.
Những trằn trọc trong cơn mộng mị,
Chỉ băn khoăn một nỗi đồ hồi
Vừa khi cờ nghĩa dấy lên,
Chính lúc quân thù đang mạnh”

Tiếp đến là kể lại cuộc khởi nghĩa Lam Sơn qua nhiều quá trình, từ lúc khởi nghĩa còn non trẻ, nhiều khó khăn vất vả, thiếu thốn cả người tài năng, lẫn nhu yếu phẩm, lương thực vũ khí .

“Lại ngặt vì:
Tuấn kiệt như sao buổi sớm,
Nhân tài như lá mùa thu,

Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần,
Lúc Khôi Huyện quân không một đội.”

Cho đến khi nghĩa quân khắc phục được khó khăn vất vả, tìm ra giải pháp, mở ra một con đường sáng cho cuộc khởi nghĩa nhờ ý chí quyết tâm, ý thức đoàn kết của quân dân, tướng sĩ một lòng .

“Trời thử lòng trao cho mệnh lớn
Ta gắng trí khắc phục gian nan.

Chẳng đánh mà người chịu khuất, ta đây mưu phạt tâm công”

Cuối cùng là trận phản công trước sự ngoan cố, thủ đoạn tiếp viện của nhà Minh, quyết định hành động thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn, khiến Vương Thông phải xin hàng, tháo chạy về nước :

“Bởi thế:
Thằng nhãi con Tuyên Đức động binh không ngừng

Chẳng những mưu kế kì diệu
Cũng là chưa thấy xưa nay”

Đến phần thứ tư là phần công bố thắng lợi, chứng minh và khẳng định độc lập chủ quyền lãnh thổ của dân tộc bản địa, đặc thù chính nghĩa của khởi nghĩa Lam Sơn, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa, kỷ nguyên độc lập, tự do và toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ “ Xã tắc từ đây vững chắc / Giang sơn từ đây thay đổi ”. Sau cùng là rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử vẻ vang cho dân tộc bản địa dựa trên tư tưởng mệnh trời, quy luật của tạo hóa trong ngũ hành, bát quái, Kinh dịch :

“Càn khôn bĩ rồi lại thái
Nhật nguyệt hối rồi lại minh

Xa gần bá cáo,
Ai nấy đều hay.”

Về mặt nghệ thuật và thẩm mỹ, bài cáo là sự tích hợp hòa giải giữa yếu tố chính luận và chất văn chương nghệ thuật và thẩm mỹ. Yếu tố chính luận biểu lộ ở cấu trúc ngặt nghèo của tác phẩm, đi từ luận đề chính nghĩa, rồi soi chân lý vào thực tiễn, vạch trần tội ác của quân địch, phân biệt rõ phải trái đúng sai, để làm điển hình nổi bật lên tính chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, rồi sau cuối đưa ra lời Tóm lại, công bố sự thắng lợi vẻ vang, hào hùng. Thứ hai nữa là lập luận sắc bén, lời văn đanh thép, hùng hồn. Bên cạnh yếu tố chính luận, thì chất văn chương nghệ thuật và thẩm mỹ cũng được tác giả biểu lộ thuần thục trong tác phẩm, với lời văn rất giàu cảm hứng, xen lẫn giữa những đoạn thuật lại một cách khách quan, là những đoạn thể hiện xúc cảm trực tiếp của tác giả ( sự tức giận, phẫn nộ, oán hận trước tội ác của giặc Minh, sự tự hào, niềm vui trước thắng lợi của quân ta, cùng thái độ mỉa mai khinh nhờn trước thất bại của quân địch ). Tiếp theo nữa là câu văn rất giàu hình tượng nghệ thuật và thẩm mỹ sinh động tạo ra sức mạnh quyến rũ, gợi tả lớn ( Độc ác thay trúc Nam Sơn không ghi hết tội / Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa sạch mùi ), đồng thời tác giả cũng vận dụng cả sự hiểu biết của mình về những điển tích điển cố, lịch sử vẻ vang để làm cho bài cáo thêm linh động, mê hoặc và sang trọng và quý phái .
Bình Ngô đại cáo là một tác phẩm chính luận kiệt xuất, mang trong mình giá trị nội dung thâm thúy, giá trị lịch sử vẻ vang, chính trị, văn học lâu bền, có ý nghĩa như bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc bản địa. Tác phẩm xứng danh được người đời xưng tụng là áng thiên cổ hùng văn, là áng văn chính luận mẫu mực bậc nhất của nền văn học trung đại Nước Ta, chứng minh và khẳng định kĩ năng cũng như tư tưởng nhân nghĩa thâm thúy của tác gia Nguyễn Trãi .
— — — — — — — — HẾT — — — — — — — –

Trên đây chúng tôi đã hướng dẫn các em cách lập dàn ý và cách viết bài văn thuyết minh giới thiệu về Nguyễn Trãi và tác phẩm Bình Ngô đại cáo của ông, bên cạnh đó, để rộng vốn kiến thức về tác giả, tác phẩm, các em có thể tham khảo thêm một số bài văn đặc sắc có cùng chủ đề khác như: Phân tích tác phẩm Bình Ngô đại cáo, Tư tưởng nhân nghĩa trong Bình Ngô đại cáo, Cảm nhận bài Bình Ngô đại cáo, Phân tích tư tưởng nhân đạo của Nguyễn Trãi trong Bình Ngô đại cáo

Đăng bởi : trung học phổ thông Sóc Trăng
Chuyên mục : Giáo Dục

Source: https://vietlike.vn
Category: Review

VIETLIKE.VN

CEO: Công ty TNHH Công Nghệ Truyền Thông Ez Media.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button